Kicking the Habit

Pornosaxofoons FTW! Na bijna tien op gitaren gerichte indierockplaten, ontpopte Kaputt van Destroyer zich plotseling als een heerlijk laidback album in jaren tachtig-synthpopsferen. Mét volop glijsaxofoonpartijen dus. Canadees Dan Bejar is al heel lang bezig met verschillende projecten en bands, maar op Kaputt komt zijn eigen ongedwongen geluid plotseling volledig tot zijn recht, samen met de meimerende stem van Bejar zelf. Cheesy eighties-sounds klonken niet eerder zo goed als op Kaputt.

Eilanden, oceanen en de horizon: het zijn thema's die veelvuldig terugkomen op Oasem (spreek uit: awesome) van I Am Oak, zonder veel moeite een van de mooiste Nederlandse releases van het afgelopen jaar. Met een iets elektrischer geluid dan op voorganger On Claws weet de Utrechtse Thijs Kuijken opnieuw een intiem en melancholisch album te maken. 'Een plaat waar je gehecht aan raakt' was (en is nog steeds) de conclusie.

Een jonge Engelse band - ontstaan uit de as van Cajun Dance Party - viel begin dit jaar op met een sterk titelloos debuut vol (noise)pop op z'n eind jaren tachtig, begin jaren negentig Amerikaans. Jawel, Yuck slaagde er in om frisse, energieke indierock te maken met Dinosaur Jr., Sonic Youth, Pavement en Pixies als belangrijkste invloeden en werd intussen live alleen maar beter. Dit album in de loop der maanden ook.

De grovere en zachtere kant van Tom Waits hoeven niet van elkaar gescheiden te zijn, zoals op de Orphans-cd's. Dat bewijst Bad As Me, zijn eerste studio-album in zeven jaar tijd, maar wel van vertrouwd hoge, herkenbare kwaliteit. De variatie staat Waits bovendien toe om in grofweg drie kwartier al zijn door de jaren heen aangenomen gedaantes nog eens te tonen, van pianobarzanger zoals in zijn vroegste jaren (krakerige croonersballade Kiss Me) tot de woest huilende maniak van Bone Machine (Bad As Me, Hell Broke Luce).

Het chaotisch om zich heen maaiende Crystal Antlers uit California zorgde op Two-Way Mirror voor iets zorgvuldiger opgebouwde en gearrangeerde nummers. Toegankelijker dan voorheen, maar nog steeds met dezelfde energie die we gewend waren geraakt op debut Tentacles. Two-Way Mirror klinkt als een doordachte plaat die noodzakelijk was voor de band om te maken en is zonder twijfel een van de betere indierock-releases van het jaar. Hoogtepunt is Summer Solstice, waar het 'less-is-more' principe uiterst effectief is toegepast.

Met Person Pitch bewees het Animal Collective-lid met het beste gevoel voor melodieën Noah 'Panda Bear' Lennox al ook heel goed op eigen benen te kunnen staan. Voor zijn volgende solo-album Tomboy verkende hij eens niet de grenzen van het experiment, maar zocht hij met succes naar mooie zangmelodieën en een geschikte elektronische omlijsting, in de lijn van Animal Collective-meesterstuk Merriweather Post Pavilion. Tomboy biedt de perfecte balans tussen niet te moeilijk avontuur, gelukzalige pop en hypnotiserende drones.

Niet eerder hoorde je Low zo optimistisch en onbezorgd als op C'Mon, het negende album van het slowcoretrio rond echtpaar Alan Sparhawk en Mimi Parker, aan wiens samenzang zich nog steeds maar weinigen kunnen meten. En ja, ook een onbezorgder toon levert nog steeds prachtliedjes op als Go To Sleep en You See Everything, terwijl het in de tweede helft vertrouwd donker wordt met $20 of Nothing But Heart. Een verademing na het grillige Drums 'n Guns uit 2007 en de beste Low in zeker tien jaar.

Als Bradford Cox geen zinderende albums maakt met zijn band Deerhunter, dan flikt hij dit kunstje wel solo onder zijn alter ego Atlas Sound. Zelfs al kruipen beide projecten de laatste jaren meer naar elkaar toe qua geluid. Minder abstracte soundscapes ten gunste van meer scherpe, knap vormgegeven maar bovenal erg mooie liedjes, dat is Parallax in een notendop. Een wapenfeit dat de status van Cox als een van de beste Amerikaanse liedjesschrijvers van het moment nog verder versterkt.

Met Within and Without maakte Washed Out de perfecte soundtrack voor een zomer zoals die zou moeten wezen: zwoel, zonnig, heet en lekker klam. Koning van de chillwave Ernest Greene voorziet zijn sterke liedjes van een vol elektronica-geluid, maar nergens is de muziek bedacht of overgeproduceerd. Een droom van een plaat.

Na een heftige tocht door de donkerste krochten van jaren tachtig-new wave, shoegaze en krautrock op Primary Colours, komt Engelse band The Horrors op Skying opeens een stuk lichter uit de hoek, met de nadruk op jaren tachtig-synths en nog scherpere, poppiër liedjes. Weg My Bloody Valentine en Joy Division, enter Talk Talk en de vroege Simple Minds. Maar dankzij de geweldige liedjes is het toegankelijker, direct klinkende Skying toch helemaal van het hier en nu.

Terwijl Odd Future binnen de kortste keren alweer compleet vergeten leek, kwam er dit jaar gelukkig ook nog intelligente hiphop uit. Heel goede en avontuurlijke bovendien, op Black Up van Shabazz Palaces. Inclusief raps over astronomie, dwarse beats, Oosterse geluiden en synthtapijten die je bij chillwave-acts als Washed Out zou verwachten. Met 35 minuten heel bondig, en ook daardoor van begin tot eind spannend.

Shoegaze + Stonerrock = Stonergaze! De beste omschrijving voor de imposante muziek van deze band op het album met de onmogelijke titel As High as the Highest Heavens and from the Center to the Circumference of the Earth. Dikke lagen gruizige gitaar, log, hypnotiserend en gedrogeerd met enigszins monotone zang, ondergedompeld in galm en aanstekelijke riffs. Soms schurkend tegen shoegaze, maar toch altijd toegankelijk.

Op tweede album Gloss Drop laat Battles horen ook na het vertrek van Tyondai Braxton uitdagende en bij vlagen duizelingwekkende muziek te kunnen maken. Weg met de complexe mathrock van Mirrored: Gloss Drop is een lekker pittige, verslavend groovende dansplaat in diverse kleuren geworden, met een glansrol voor ongelooflijke drummer John Stanier die met zijn loeistrakke continu alles bij elkaar weet te houden.

Christopher Owens laat het tweede album van zijn band Girls overlopen van de stemmingswisselingen, maar toch is Father, Son, Holy Ghost een coherente plaat geworden. En toch schakelt de band net zo makkelijk over van zoete popliedjes met koortjes (Honey Bunny) naar heavy classic rock (Die), om via een soulvolle kraker (Vomit) bij lieftallige folk met dwarsfluitjes (Love Is Just A Song) te belanden. Grillig, spannend, mooi en buitengewoon goed opgenomen indierockplaat van een band die zich hier bewijst als blijvertje.

Erika A. Anderson a.k.a. EMA presenteerde zich dit jaar als de spannendste en grilligste debutante van de Amerikaanse indie. Past Life Martyred Saints is een ruwe diamant en een zeldzaam eerlijke plaat, waarop EMA evengoed folky liedjes als rauwe noise inzet om haar teen angst, verwarring en boosheid vorm te geven. Of evengoed haar vurige liefde: "I wish every time he touched me left a mark."

Immer droefgeestig zingende man met roestbruine stem Bill Callahan heeft op Apocalpyse slechts zeven sobere, weliswaar uitgesponnen nummers nodig om de luisteraar mee te sleuren op een reis door een donkerder Amerika. Met Riding For The Feeling maakte hij van zijn mooiste liedjes ooit (de Smog-periode tellen we hier mee), terwijl America zijn eigen weergaloze lofzang op de VS is. Wel een lofzang met zelfspot, die steeds een tandje bitterder wordt.

Het Amsterdamse Alamo Race Track speelde het klaar om ieder liedje op Unicorn Loves Deer ingenieus in elkaar te laten steken. Combinaties van arrangementen, enkele dwarsere ritmes en slimme tempo-wisselingen te over, maar wel altijd in dienst van de schoonheid, terwijl de muziek nooit ook maar een greintje bedacht aanvoelt. Het lijkt alsof het intieme sfeertje op de plaat er mede voor zorgt dat Unicorn Loves Deer ondanks die berg aan verfijnde details toch zo losjes en spontaan, maar bovenal prachtig is.

Acht jaar had Gillian Welch nodig om met haar partner in crime haar vijfde album The Harrow & The Harvest te kunnen maken. Het was het lange wachten waard, dit even ultieme als intieme countryfolkalbum met tien perfecte, uiterst sfeervolle liedjes, die slechts twee gitaren en stemmen nodig hebben om je naar de strot te grijpen. Misschien wel Gillian Welch’ mooiste sinds haar debuut Revival uit 1996.

Bekendere collega's van Colourmusic zijn onder anderen Dungen, Field Music, The Go! Team en Black Moth Super Rainbow. En anders wel The Flaming Lips, afkomstig uit dezelfde Amerikaanse staat: Oklahoma. Op My ___ Is Pink goochelen de bandleden naar hartenlust met psychedelica, discogrooves en lompe noise, met als hoogtepunt het ruim tien minuten durende The Little Death (In Five Parts), waarin ze zowel Health als Death From Above 1979 door de mangel lijken te halen, eindigend in een minutenlange soundscape.

Nooit gedacht dat de als rafelige lofi-bluesrockband begonnen Black Keys het in zich hadden: een ware hitplaat zonder dat de eigen wortels worden verloochend. Zonder rauwe rand, maar de zalige gitaarriffs en goede liedjes vliegen je onophoudelijk om de oren. El Camino is de 'alle elf goed' van The Black Keys geworden. 'Play Loud', vermeldt de sticker op de hoes. Bij een Lonely Boy, Money Maker of Nova Baby wil je ook niet anders.

Voor Burst Apart wisselden The Antlers de bombastisch aandoende doch lo-fi opgenomen indierock van Hospice in voor een warmer, helderder en strakker vormgegeven sound met meer synthesizers, blazers en fraai klinkende drumpartijen. Zanger Peter Silbermann houdt iets meer controle over zijn emoties, wat gelukkig niet betekent dat de liedjes op Burst Apart minder in het hart raken. Ook aan het einde van het jaar gaat een liedje als I Don't Want Love nog steeds door merg en been, terwijl de beklemming van Parentheses nog niets minder is geworden.

Zelfs al zijn de door M83 gebouwde geluidsmuren op groots aangepakte dubbelaar Hurry Up, We’re Dreaming op sommige momenten nog zo gigantisch, vaak herbergen de arrangementen en de filmische, grote melodieën inderdaad een soort kinderlijk naïef aanvoelende vreugde, een enkele keer op het sentimentele af. Anthony Gonzalez mengt dik aangezette synthpop-kneiters, brokken (elektronische) shoegaze en miniatuurtjes tot een overrompelend geheel, terwijl de muziek wel altijd toegankelijk is.

Merril Cargus maakte als tUnE-yArDs met W H O K I L L een op z'n zachtst gezegd excentrieke plaat. Maar het gheel is te naïef aanstekelijk om ook maar een moment pretentieus te zijn. Een fascinerende mix van folk, jazzy grooves en aanstekelijke drumloops met een fijne lofi-feel zonder gruizig te klinken. Integendeel, het is een genot om in de tien nummers keer op keer nieuwe geluidjes en details te ontdekken. En als je geen zin hebt om enkel te luisteren: het geheel is dansbaar als de pest. Een van de origineelse platen van het afgelopen jaar.

Aan Slave Ambient hoor je af dat The War On Drugs-brein Adam Granduciel lange tijd bezig moet zijn geweest om iedere punt op de juiste i te krijgen. Slave Ambient is een verraderlijk complex album waarop de schetsmatige songs zijn aangekleed met imposante, perfect gemixte muren van gitaren, synths en drumcomputers en met evengoed naar Bob Dylan en Bruce Springsteen neigende sferen. Een overweldigende luistertrip en een van de meest verslavende Amerikaanse platen van dit jaar.

Het nieuwste album van Berlijns pianist/componist Nils Frahm klinkt van begin tot eind puur en ruimtelijk. Ergens hoor je iemand adem halen of iemand praten op de achtergrond. Alsof je naast de pianist op de kruk zit. Je hoort letterlijk de hamers van de piano. Dit alles maakt Felt tot een bijzonder gedetailleerde en zeer intieme plaat. Intussen lijkt Frahm nog altijd met schijnbaar gemak de mooiste melodieën uit zijn mouw te schudden. Composities als een dagboek.

Langharige slacker uit Philadelphia Kurt Vile zette voor Smoke Ring For My Halo zijn ruwe lofi-geluid bij het grof vuil en maakte zijn meest ambitieuze en met gemak mooiste plaat tot nog toe. Zo eentje die per luisterbeurt groeit en steeds weer uitnodigt tot opnieuw aanzetten. Wonderlijk hoe zo'n nonchalante houding zo kan blijven boeien. Schijnbaar ongeïnteresseerd, maar zoals zo vaak: schijn bedriegt.

PJ Harvey maakte de keuze om het op haar nieuwe album eens niet vooral over zichzelf of haar innerlijke demonen te hebben, maar haar vaderland een spiegel voor te houden die gruwelijke oorlogsverleden uit het verleden linkt naar het hier en nu. Dit thema en een reeks indringende liedjes leverde acuut PJ Harvey’s mooiste plaat in dik tien jaar op, met gemak de beste sinds de diepgaande karakterstudie Is This Desire? uit 1998. En bovendien klinkt Let England Shake weer totaal anders dan alles wat Harvey hiervoor maakte. Een niet te missen muzikale geschiedenisles.

Een volgende spannende Radiohead-plaat met evenveel verbazingwekkende en mooie momenten, het acht nummers tellende The King of Limbs van Radiohead van begin dit jaar. Maar in de livesessie die de band speelde voor Nigel Godrich's Live From The Basement kwamen ritmisch complexe tracks als Bloom en Good Morning Mr. Magpie pas écht tot leven (mede dankzij extra drummer Clive Deamer naast Phil Selway) en werden liedjes Codex, Give Up The Ghost en Separator nog een tandje mooier. Met de sterke extra nummers Staircase en The Daily Mail erbij werd TKOL Live From The Basement een meer beluisterde Radiohead-opname dan het album zelf. En nog steeds, nu de opnames uit zijn op dvd. Radiohead toont nog eens hoe muziek eindeloos door kan evolueren, met behoud van spanning en schoonheid. Hoeveel anderen op deze aardkloot doen hen dat na?

Een loeispannend, experimenteel openingssalvo (Art Of Almost) een schitterend slotstuk van twaalf minuten (One Sunday Morning) en tien gangbaarder, maar niet minder fraaie liedjes hier tussenin maken de beste Wilco-plaat sinds Yankee Hotel Foxtrot. En wat een boel favorieten heeft The Whole Love weer opgeleverd voor de magistrale marathonconcerten die de band geeft. De grootste prestatie: Jeff Tweedy en de rest nemen in de op het oog eenvoudige, maar toch complexe composities nooit de makkelijkste weg, maar lijken het allemaal uit de mouw te schudden alsof het niets is. De reeds grote bewondering voor deze band is met The Whole Love nóg groter geworden.

Verwondering en ontroering slaan na het reeds tientallen keren horen van Spinvis' nieuwe album tot ziens, Justine Keller nog steeds hard toe. Net zo hard als toen we Erik de Jong's debuut van bijna tien jaar terug in het hart sloten. Dit dankzij de combinatie van uiterst gedetailleerd ingevulde liedjes en uitzonderlijk mooie Nederlandse tekstregels die op hetzelfde moment net zo glashelder als troebel kunnen zijn. Dit kan in Nederland alleen Spinvis, zo bewijst hij nog eens op dit album dat niets minder dan een meesterwerk is. Tot ziens, Justine Keller is buiten categorie; geen enkel ander album had in 2011 hetzelfde effect. Wie hier niet door wordt geraakt, moet checken of zijn hartslag het nog doet.