Review: Godspeed You! Black Emperor - Allelujah! Don't Bend! Ascend!
Wie had het nog durven hopen, dat we ooit nog een nieuw plaat van de Canadese postrock-helden Godspeed You! Black Emperor voorgeschoteld zouden krijgen? Een paar jaar terug begon het gezelschap sporadisch aan optredens, inclusief een show in de Amsterdamse Paradiso waar superlatieven voor tekort schoten. Platenlabel Constellation kondigde het album slechts twee weken voor de release aan: Allelujah! Don’t Bend! Ascend!. De automatische reactie is dan meteen om dat nieuws jubelend te ontvangen als die titel klinkt. Terwijl je in tweede instantie, na even ademhalen, bedenkt dat het ondertussen alweer tien jaar geleden is dat er werk van het collectief uitkwam: Yanqui U.X.O. uit 2002.
Zouden ze het dan nog wel in zich hebben? Dit kan net zo goed een enorme deceptie worden. We kunnen met een gerust hart zeggen: niets van dat. Godspeed You! Black Emperor klinkt anno 2012 nog even overdonderend, dwingend én verontrustend als rond de eeuwwisseling. In één klap wordt je weer teruggeslingerd naar apocalyptische wastelands waar je slechts gradaties grijstinten kunt onderscheiden, vol 'twisted metals stretched upwards' die zo treffend werden omschreven op Dead Flag Blues, de opener van F# A# (Infinity) waarmee de band dat imposante geluid voor het eerst openbaarde in 1996. Daarna zouden ze met hun muziek flink wat bands gaan beïnvloeden: van postrockers Mogwai tot indiegrootheden Arcade Fire. Ook niet bepaald de minsten.
Zoals altijd vindt Godspeed You! Black Emperor ook op dit album de perfecte balans tussen een sfeervol, abstract geluid en melodie. Opener Mladic is daarvan meteen het bewijs. Het nummer kwam al voorbij in Paradiso destijds, meteen na de opener Hope Drone en heette toen nog 'Albanian' getiteld (het concert is overigens nog altijd te downloaden via archive.org). Dit epos werkt op plaat opnieuw zo goed omdat het eerst dwingend op één akkoord voortborduurt en de verlossing in de vorm van een akkoordenwisseling pas komt als het stuk al bijna zeven minuten onderweg is. Uit overstuurde, verloren noise, drones en gedesoriënteerde gitaaraanslagen komt langzaam maar zeker een melodie aangezet, oplopend in toon en jagend in spel.
Eerst gaat het ritme van bas en drums nog rechtdoor achter die melodie, maar later voegen de twee instrumenten zich alsnog samen met springerige ritmes. Dit, samen met de grote rol van jankende violen, geeft het nummer een wat Oost-Europees geluid en een sfeer van verloren gegane tijden. De variatie in dynamiek is enorm, maar blijft twintig minuten lang even intens - voor een maximaal effect: luister Mladic hard op de koptelefoon. Ook binnen het outro keert de riff nog een maal terug op volle sterkte, alle intensiteit persend uit de laatste resterende minuut.
Daarna is het tijd voor een intermezzo, waarvan er twee op het album staan; op de cd-versie zijn ze opgenomen in de tracklisting, op de vinylversie zijn ze toegevoegd op een aparte 7"-'single'. Hoewel de benaming 'intermezzo' Their Helicopters' Sing eigenlijk te kort doet. Het is een abstract en rustig nummer in ambientvorm en is al even onheilspellend als zijn voorganger. Geluidstapijten van ruim zes minuten worden op de achtergrond doorkliefd door meerdere lagen doedelzak of viool. Het is een opmaat naar het volgende hoogtepunt van het album dat staat te wachten: We Drift Like Worried Fire. Begint deze compositie opnieuw met jankende violen, langzaamaan neemt een herhalende, hypnotiserende melodielijn op gitaar het geheel over.
Wonderlijk is dat die melodie daarna een hele tijd lang hetzelfde blijft, ook qua spel, maar telkens overvloeit in een andere sfeer. Is dat gitaarloopje eerst nog dreigend in zijn eindeloze herhaling, wanneer drums en klokkenspel zich aansluiten klinkt Godspeed You! Black Emperor eerst geruststellend en daarna zelfs hoopvoller dan ooit: vooral als na zeven minuten ontroerende strijkerspartijen de muziek openbreken en overstuurde gitaren in al hun grootsheid als antennes naar de hemel reiken. Zo denk je op dit hoogtepunt het hele nummer van twintig minuten er al op te hebben zitten, maar dat heb je mis.
Sterker nog: het collectief is pas op de helft, brengt het stuk terug naar de absolute basis en bouwt daarna onvermoeibaar opnieuw op. Eerst door middel van wat klinkt als de soundtrack van een horrorfilm die al zo beangstigend is dat je de beelden er niet eens bij nodig hebt. Net wanneer je denkt hier niet zonder kleerscheuren vanaf te komen, wordt de sfeer opnieuw rigoureus omgegooid en breekt de muziek opnieuw open. De band lijkt hier door onbekende krachten te worden opgejaagd om het nummer naar zijn einde te drijven. Als je dit hoort zonder wat eraan voorafging, zou je zomaar kunnen denken aan landgenoten Arcade Fire ten tijde van debuut Funeral.
Als cooling down rest er dan slechts nog Strung Like Lights At Thee Printemps Erable vol vormloze ruis en feedback. Als de piep die in je horen is blijven hangen na een veel te luid concert. Met een lengte van een kleine 55 minuten is dit zeker geen korte plaat, maar zo voelt het soms wel. Ook omdat Allelujah! Don’t Bend! Ascend! perfect gedoseerd is dankzij de twee kortere nummers - kort is een relatief begrip als het om Godspeed gaat - en is het album gevoelsmatig nooit lang genoeg.
De muziek lijkt van begin tot eind een verborgen verlangen te herbergen naar vervlogen tijden, naar authenticiteit of 'the joy in heavy music' met gelijkgestemden, zoals de band onlangs beschreef in een zeldzaam interview. Net zo sterk blijft het verlangen om deze plaat steeds weer te horen. Laten we hopen dat de toekomst nog veel meer gaat brengen van Godspeed You! Black Emperor, voor nu is het een heerlijk besef dat het nalatenschap van de band weer is gegroeid. Dat pakt niemand ons meer af.
Hoor de albumstream van Allelujah! Don’t Bend! Ascend! bij The Guardian.
