State-X New Forms: Baby Dee zingt iedereen persoonlijk toe, Das Racist bouwt chaotisch feestje
Baby Dee live (archief)
Kicking the Habit keek rond op het Haagse State-X New Forms-festival voor een gezonde dosis experimentele en avant garde-muziek in diverse genres. Gastreporter Jonatan Brand was op de volle festivalavond van afgelopen zaterdag en deelt zijn bevindingen.
Waar de eerste acht avonden van het vorige week gehouden, Haagse festival State-X New Forms thematisch geprogrammeerd waren en zich voornamelijk op één plek afspeelden doet de zaterdag van het tweede weekend meer aan als een echte festivaldag. Op meerdere locaties op en nabij de Grote Markt van Den Haag kunnen we naast véél muziek ook een boel kunst beleven. Zo is Warenhuis HOOP gedurende het festival omgedoopt tot atelier waarin onder de noemer ‘A Parallel Place?’ een achttal creatievellingen middels een multidisciplinaire expositie op zoek gaat naar de grenzen van de realiteit.
We zien olieverf schilderijen, mediakunst en alledaagse objecten geladen met ironie, maar het geheel komt (allicht net als de realiteit zelf) wat rommelig over. Nee, onze perceptie van realiteit contempleren we liever met een biertje in het Paard van Troje, waar een immense videowall onvermijdelijk de aandacht trekt. Op de stapel TV's zien we hilarische animaties van dansende schaapjes die steeds surrealistischer vormen of lengtes aannemen. Deze en andere animaties zijn uitermate op hun plaats in de foyer en laten zien dat er binnen de ‘cutting edge electronics en nu art’ waar State-X New Forms onder meer voor staat, ook ruimte is voor luchtige lichtvoetigheid.
Maar waar we toch hoofdzakelijk voor komen is de muziek. Die vinden we om te beginnen in de Supermarkt, een kleine zaal aan de Grote Markt die qua sfeer wat wegheeft van het Rotterdamse Rotown. Wanneer Sunburned Hand of the Man voor de slechts mondjesmaat toestromende bezoekers begint, blijkt de zaal met hetzelfde probleem als Rotown te kampen: overaanwezige, oeverloos kletsende bezoekers. De bezwerende, esoterische jams vergen een mate van concentratie die het publiek de muzikanten niet gunt, waardoor de band - of eigenlijk: het collectief - vanavond volledig langs het publiek heen speelt. De schijnbaar wederzijdse desinteresse heeft tot gevolg dat we slechts bij vlagen de spannende mengelmoes van freakfolk en krautrock horen zoals we deze kennen van plaat en waar de band binnen bepaalde kringen een cultstatus mee heeft opgebouwd. Een typisch geval van wrong place, wrong time.
Niet zoveel later laat Duchess Says zien hoe het ook kan. De zelfbenoemde moog-rockers maken dansbare punk met onder meer, u raadt het al, een Moog-synthesizer. Dit doen ze vol overtuiging: zangeres en podiumbeest Annie-Claude staat geen moment stil en de rest van de band zweet wat af, terwijl ze hun opgefokte maar op het mathematische af precieze bas- en synthpartijen produceren die niet zouden misstaan in de DFA-stal. Wanneer na het eerste kwartier het tempo iets terug wordt geschroefd, verliest de set wat aan intensiteit en valt Annie-Claude behoorlijk door de mand als zangeres. Gelukkig compenseren de catchy hooks van de liedjes dit ruimschoots, waardoor je een erg sterk optreden overhoudt waarin de vele nummers van het recent uitgebrachte ‘In a FUNG Day T’ overtuigend een prominente plek verdiend hebben.
Om nog een staartje van het optreden van het Ijslandse Apparat Organ Quartet mee te kunnen maken spoeden we ons naar het Paard, waar ons nog meer synths te wachten staan. Het kwartet (plus hun drummer) heeft onder meer neo-classisist Johann Johansson in de gelederen en bespeelt een verzameling orgels, analoge synthesizers en antieke keyboards waar menig antiquair jaloers op zou zijn. We belanden midden in de schizofrene apotheose, die kenmerkend gecontroleerd wordt gebracht, zonder het opzwepende effect van de jagende, machinale melodielijnen te verliezen. Afgaande op de indruk die ze hier achterlaten zou het Apparat Organ Quartet niet misstaan op een eclectisch dansfeest óf op een progrock-avond.
Een groter contrast met Baby Dee is bijna niet mogelijk. De protegé en genregenoot van Antony Heggarty (die van de Johnsons) heeft een vergelijkbare stem, die vanachter de vleugel soms iets té fragiel blijkt. Zichzelf begeleidend op piano en harp brengt ze haar kleine liedjes alsof ze het ons allen persoonlijk toezingt. Dat ze dit soms ietwat flamboyant doet, is geheel Baby Dee- eigen. In een krappe drie kwartier bewijst ze in ieder geval een een erg bijzondere artiest te zijn met een persoonlijk verhaal. Dat dat muzikaal soms wat eentonig is, vergeven we haar voor nu nog graag.
We sluiten de avond af in de Supermarkt, waar Das Racist voor een goed gevulde zaal het licht uit mag doen. De drie Amerikaanse hiphoppers staan bekend om hun humor en zelfspot, maar het optreden van vanavond is wel erg kolderiek. Dit werkt op een Jeugd van Tegenwoordig-achtige manier aanstekelijk, maar maakt het moeilijk om de muziek van de heren serieus te nemen, al lijken zij dit zelf ook niet te doen Desondanks zijn hitjes Michael Jackson en Combination Pizza Hut and Taco Bell gevatte dansvloerkrakers die hun effect op het publiek niet missen. Aan het einde van het chaotische optreden staat de Supermarkt op zijn kop.
Nogmaals: ook luchtiger feestjes passen uitstekend op een festival dat met zwaardere termen als ‘avant garde’ en ‘cutting edge elektronics’ smijt. We zijn benieuwd of State-X New Forms volgend jaar weer zo uitpakt met een flink opgerekt programma, of dat de spoeling toch iets wordt verdikt met wederom één zeer lijvig weekend. Op dit festival valt hoe dan ook jaarlijks genoeg te ontdekken, of dit nu over twee of tien dagen is.
Lees ook verslagen van de eerste State-X New Forms-zaterdag met oa. Glenn Branca Ensemble en van de optredens van Black Lips en Rats On Rafts.
