Le Guess Who?, de zondag: My Brightest Diamond en Panda Bear verbazen ieder op hun eigen manier
Panda Bear op Le Guess Who? 2011
Al drie dagen lang sloegen we tal van spannende nieuwe bands en enkele gevestigde namen gade op het Le Guess Who?-festival, met ongeacht het genre altijd een overeenkomst: de eigenzinnige aanpak van muziek maken. Of de act in kwestie zich hier nu al twintig of pas twee jaar mee bezig houdt. Verspreid over drie avonden kun je de verschillende – soms wat ver van elkaar liggende zalen – een boel zien, al mis je intussen ook gegarandeerd nog eens dik veertig optredens. Dat noemen we nog eens weelde.
Op dag vier nemen we de vrijheid ietwat rustig aan te beginnen. Hoe graag we Marissa Nadler ook eens hadden gezien, de vierde dag van Le Guess Who? start voor ondergetekenden heel kalmpjes aan in de namiddag, bij het New Yorkse Forest Fire in Tivoli de Helling, dat net het heel wat belovende tweede album Staring at the X uitheeft. Helaas wordt de belofte niet ingelost: live blijkt de indiefolk met enkele scherpe rand van Forest Fire vooral heel statisch, traag en saai, op een enkele leuke single als Future Shadows en een spaarzame vieze gitaaruithaal die het publiek uit de slaap sust daargelaten. Dit moet en kan ook veel levendiger, hoeveel we ook van lome zondagmiddagen met bijpassende muziek houden.
Het is vervolgens de beurt aan My Brightest Diamond, het alter ego van New Yorks muzikante Shara Worden. Toegegeven: vanwege al die barstensvol details zittende arrangementen op haar nieuwe album All Things Will Unwind, was er de hoop dat Worden op Le Guess Who? met strijkers en blazers zou aantreden (de plaat nam zij op met kamermuziekgezelschap yMusic). Zo'n tour zou echter wellicht een te kostbare onderneming zijn, vandaar dat ze dit keer optreedt met slechts een drummer (Brian Wolfe) aan haar zijde.
Eerlijk is eerlijk: de kamerorkesttierelantijnen vullen Worden's nieuwe liedjes op plaat heel fraai aan, maar de nummers blijken er in deze sobere opstelling niet afhankelijk van te zijn. Dat bewijst setopener We Added It Up al, gespeeld met ukelele en drums en indrukwekkend loepzuiver gezongen door Worden, die haar publiek niet eens hoeft te vragen om het koortje voor een ‘love binds the world’-passage mee te zingen.
Toch heeft de theatrale zangeres – een vreemde act met een masker keert enkele keren terug – in Tivoli de Helling een probleem: haar gitaarversterker laat plotseling een ferme zoem horen. “There’s a bee in my amp! Bzzzzz!” Ze laat zich er even te lang door opfokken, wat de magie van de opening even bruut doorbreekt, maar gelukkig herpakt Worden zich halverwege en blijft ze goedlachs naar haar publiek. Door enkele onverwachte ruigere gitaarnummers ( smerige uitvoering van Golden Star of Freak Out) horen we die zoem toch niet. Gelukkig ook niet in een heel klein en intiem gebracht She Does Not Brave The War, over het moederschap. Verder blijken op plaat flink georkestreerde liedjes als Apples (van A Thousand Shark’s Teeth, gespeeld met muziekdoosje), Escape Routes (met autoharp) en het vlot swingende High Low Middle in deze uitgeklede vorm gelukkig niets aan kracht in te boeten. Daar zorgt verder ook Worden’s beheerste, vlekkeloze zang wel voor. Zo is dit even prachtige als innemende optreden een van de Le Guess Who?-hoogtepunten, al zouden we Worden’s liedjes tóch ook nog eens live met kamerorkest willen horen, om het plaatje compleet te maken.
My Brighest Diamond
Op hetzelfde moment is er in het kerkgebouw dat voor het moment Vredenburg Leeuwenbergh heet een reprise van Seeljocht te beleven, het project met improvisatiemuzikanten dat ontstaan is voor Vlielands festival Into The Great Wide Open. De (voorlopig?) laatste opvoering vind plaats op Le Guess Who? en is zodoende een prachtige afsluiting van een bijzonder multimediaal project m onder andere pianovirtuoos Nils Frahm, Peter Broderick, Greg Haines en het Friese Piiptsjilling. De voorstelling is deze keer opgedeeld in vier stukken. Geopend wordt met een van de muziekstukken geschreven voor Into The Great Wide Open, met zang van Mariska Baars van Piiptsjilling. Vooral het geïmproviseerde onderonsje tussen Frahm en Broderick is fraai en opvallend luchtig. Halverwege het stuk start Broderick met beatboxen en vijf minuten later trommelen beide heren op alles wat los en vast zit in de kerk. Zoiets geeft nog maar eens mooi aan dat je bij experimentele muziek niet altijd serieus hoeft te kijken. Ook de laatste improvisatie met de hele club muzikanten pakt prachtig uit; al met al een waardig slotstuk van een prachtig project dat waarschijnlijk in aangepaste vorm nog een vervolg krijgt in 2012.
Van een bijna onmetelijk luchtiger orde is vrolijke Amerikaanse popband Givers voor een goed gevulde Ekko. Frontvrouw Tiffany Lamson steelt op een fanatieke manier de show en daarmee de harten van zowel de mannelijke als vrouwelijke bezoekers. Het is bijzonder om te zien hoe zij vol-lé-dig losgaat op de drums die voor haar zijn opgesteld, terwijl ze intussen gewoon feilloos doorzingt. Er is muzikaal gezien geen ontkomen aan de vergelijking met Vampire Weekend, vanwege de hoekige liedjes en Afrikaanse ritmes, plus een dwarsfluitsolo om het af te maken. Jawel, bij Givers kan het vanavond allemaal. De muziek is poppy als de neten (Up Up Up!), gebracht met een aanstekelijke overtuiging. Hogeschoolpop, net als Vampire Weekend inderdaad, en ongetwijfeld een bandje dat we volgend jaar nog geregeld gaan zien. In grotere zalen bovendien.
In Tivoli Oudegracht is de avond vrijgemaakt voor drie acts met vooral elektronisch getinte muziek en die bovendien visuals vertonen op een flink doek. Zo ook Bachelorette, eenvrouwsproject van de Nieuw-Zeelandse Annabel Alpers, die toegankelijke elektropop met een jaren tachtig-saus maakt. Niet alle liedjes zijn raak, een aantal mogen erwezen, terwijl de visuals achter haar worden aangedreven door de muziek die zij maakt. Aardig, maar voor het eerst dit festival voelt het zo toch alaof we naar een voorprogramma op een losse concertavond staan te kijken, die opwarmt voor festivalsluitstuk Panda Bear...
...en het New Yorkse Gang Gang Dance, dat dit jaar terugkeerde met Eye Contact en een onverwacht hitje genaamd Mindkilla. Een lang intro vormt de inleiding tot een reeks albumtracks, aan elkaar geregen als een lang nummer op ongeveer hetzelfde tempo. Westerse elektronische muziek vermengd met Afrikaanse invloeden en ritmes en de Midden Oosten touch die je soms terughoort in de zanglijnen van blikvangster Lizzi Bougatsos, de enige in de band met een duidelinke uitstraling, maar ook gezegend met soms kraaiende stem die op de zenuwen kan gaan werken. Een boel exotische ingredienten en kruiden dient Gang Gang Dance zodoende op, maar toch smaakt de schotel vlak, op het saaie af. Want ondanks de veelheid aan ideeën, blijft het volume constant hoog (het staat verdorie harder dan Suuns een avond eerder) en het tempo hetzelfde, zonder het gebruik van welke dynamiek dan ook om het publiek wat verder op te zwepen. Een rustpunt na veertiginuten biedt alanog redding als de wel imponerende Eye Contact-opener Glass Jar wordt gespeeld, een stuk organischer klinkend dan alles ervoor, plus geliefde single Mindkilla. Niet genoeg om de verveling te verdrijven, maar het laat oren dat Gang Gang Dance toch nog tot iets spannends in staat is.
De verwachtingen zijn vervolgens hoog voor het afsluitende optreden van Panda Bear, het lid van Animal Collective dat met zijn ideeën en zangmelodieën Merriweather Post Pavilion naar het hoogste plan tilde en sinds 2007 twee even prachtige als eigenaardige soloplaten maakte: Person Pitch en Tomboy van afgelopen voorjaar. Al gauw is duidelijk: dit wordt geen optreden van een man alleen met zijn gitaar en laptop binnen handbereik. Dat zou een slotact van een vierdaags festival als dit ook niet passen. Neen: Noah 'Panda Bear' Lennox heeft om te beginnen Peter Kember meegebracht, ofwel Sonic Boom van het vermaarde Spacemen 3. Hij doet zijn alias zwáár eer aan door vanachter een indrukwekkende batterij aan apparatuur de stevige beats en enorme doch kraakheldere muren van (drone)geluid tot helemaal achterin Tivoli Oudegracht te jagen. Zo kan Lennox zich beter concentreren op zijn gitaarpartijen en zang, wat goed uitpakt.
Panda Bear in Tivoli
En wat blijkt: in eerste instantie speelt Panda Bear de eerste helft van Tomboy integraal en dat mag gerust een traktatie heten, want we hebben het hier over zeer mooie, knap in elkaar stekende liedjes die qua geluid voortborduren op het jongste Animal Collective-werk. We moeten het live misschien zonder die Beach Boys-achtige harmonieën doen, maar het is amper een gemis in deze transparante oceaan van geluid, terwijl die fraaie melodieën van opener You Can Count On Me, Tom Boy, Slow Motion en hoogtepunt Last Night At The Jetty. En alsof het geluid zelf nog niet indrukwekkend genoeg is, overdonderen ook de drukke visuals achter de heren nog eens, draait de rookmachine overuren (alsof er brand is) en worden er bakken stroboscooplicht de zaal ingejaagd. Het heeft allemaal de subtiliteit van een olifant in een porseleinkast, maar het hypnotiserende effect werkt als een malle. Na de liedjes gaat Panda Bear alsnog op de psychedelischer toer, met uitgesponnen danskraker Afterburner en nog wat werk van zijn Person Pitch. Na vijftig minuten blijft de zaal wat verdoofd achter... 'wat gebeurde hier?' Mooi, want zo moet een afsluiter van zo'n eigenwijs festival zijn: eentje die de verwachtingen weet te overtreffen.
Het kan bijna niet anders, of Le Guess Who? pakt in de komende jaren nog steviger uit met een mix van geliefde bestaande acts met een eigenzinnige insteek en scherp geprogrammeerde nieuwe bands, waarvan we er door de hoeveelheid nóg zoveel moeten missen (jammer genoeg waren we zondag niet bij de 19 minuten gekte van Iceage, om maar een dwarsstraat te noemen). En dan was de line-up van deze dagen al om in te lijsten, we zeiden het al vaker, met tegenover die paar tegenvallende optredens altijd wel weer onverwachte krakers.
Vergeet ook niet: zoveel onbekende bands die tijdens deze vierdaagse zoveel goed gevulde tot volle zalen trokken: dat is prachtig om te zien en deze festivalformule is er perfect voor. Genoeg kleinere bands zouden met een losse show immers misschien maar enkele tientallen toeschouwers trekken. Daar was nu zelden sprake van. Wat kunnen programmeurs Johan Gijsen en Bob van Heur nog meer in de komende jaren? Het is iets om nu al naar uit te kijken...
Verslag: Joris Rietbroek (Forest Fire, My Brightest Diamond + Tivoli Oudegracht) en Bas Jansen (Seeljocht, Givers). Meer verslagen en alle eerdere Le Guess Who?-artikelen (muziekstreams, mixtapes waarmee je ook kunt nagenieten, etc.) op onze Le Guess Who? 2011-festivalpagina.
