Kicking the Habit

Austra maakt er het allerbeste van op Incubate

Austra live

Dankzij beeldende kunst op verschillende plekken in de stad en uiteraard de aanwezigheid van ruim honderd piano’s in het kader van het Play Me I’m Yours-project, merk je als bezoeker dubbel en dwars dat het Tilburgse Incubate om veel méér draait dan underground muziek in diverse genres. Ook is er ruimte voor verdieping in de vorm van debatten, toespraken en interviews op de DIY Conference op vrijdag, met het knusse MIDI Theater als decor.

Journalist Michael Azzerad (auteur van Our Band Could Be Your Life) bewijst ’s morgens dat hij scherper schrijft dan spreekt; in de middag is er een vermakelijk, losjes interview door journalist John Robb (ook muzikant) met punkveteraan Steve Ignorant, die dankzij de band Crass (1977-1984) nog steeds een flinke status bezit. Het is deels een interview, deels een amusant toneelstukje: Robb interviewde Ignorant al meerdere malen in een dergelijke setting voor publiek, zodat je merkt dat de kalende punker al vaker zijn herinneringen aan zijn eerste punkconcert (The Clash in Bristol) en de eerste Crass-optredens op deze manier verteld moet hebben.

Want stel je voor dat je nooit meer op bandjesjacht zou kunnen op een festival, bijvoorbeeld deze week in de Tilburgse binnenstad.  Op de vrijdag, dag numéro vijf, verspreidt het festival zich over drie tot vier keer zoveel locaties. Wellicht dat het daarom nog zo léég is in de kleine zaal van 013 als Miracle Fortress het podium bestijgt. Canadees Graham van Pelt heeft dit keer enkel een stevig meppende drummer bij zich, terwijl hij zijn eigen effecten, keyboardpartijtjes en gitaarspel volop samplet en repeteert. Op nieuwe Miracle Fortress-plaat Was I The Wave? hoor je rustgevende, dankzij enkele kalme grooves licht dansbare dreampop, maar in deze kleine zaal staan Van Pelt en zijn drummer wat misplaatst op stadionsterkte te spelen. Enkele mooie liedjes van dat genoemde album krijgen gedegen uitvoeringen, maar klinken ook een stuk minder subtiel dan gehoopt. Miracle Fortress goes disco, en fors... Misschien moet Van Pelt nog eens met een complete band op pad?

Vlak hierna dompelt Nadja een volle Stage01 - op de 013-zolder - onder in drones. Met dromerige shoegaze-invloeden en bassen die de broekspijpen laten wapperen slepen Aidan Baker en Leah Buckareff (die het hele optreden met haar rug naar het publiek speelt) het publiek mee in een trage, aaneengesloten trip van een uur. Subtiel zetten de twee dynamiekwisselingen, samples van boze stemmen in de verte en een kille drummachine om een muur van geluid, die zowel wonderschoon als angstaanjagend is. Na het indrukwekkende uur laten ze de Stage01 trillend op haar grondvesten achter.

De fietstocht in de frisse buitenlucht naar de Pauluskerk biedt de nodige ademruimte. Aldaar is de Zweed Library Tapes te bewonderen, die achter een vleugel zijn kleine pianocomposities laat klinken. De korte pianofragmenten worden aangevuld met gruizige elektronica, natuurgeluiden uit een doosje en visuals van (voornamelijk) bomen. Zo smeedt hij een stemmig geheel, waar de locatie zeker aan bijdraagt. Toch slaat de balans tussen stemmig minimalistisch en net iets te simpel soms wat door naar de verkeerde kant, waardoor menig bezoeker de kans grijpt om tussen de nummers door de kerk te verlaten.

Nieuw dit jaar is een op vrijdag en zaterdag tot diep in de nacht doorgaand, spannend elektronische muziekprogramma in het MIDI Theater, gecureerd door magazine XLR8R. Het is hier bijvoorbeeld mooi kennismaken met de aardsduistere beats en vervreemdende drones en geluiden van Britse laptopact Demdike Stare. Door de onheilspellende klanken en ietwat vervreemdende beats wordt het spontaan zeer ongezellig in het theater, wat in dit geval een compliment is. Dankzij de beelden van licht bizarre, occulte jaren zeventig-films met vleugjes horror en porno en met nog een beetje hulp van een verrassend goed zaalgeluid, word je als vanzelf nog verder de naargeestige wereld van Demdike Stare ingezogen. Een knap geheel.

Net als Incubate zelf zoekt ook het relatief nieuwe genre witchhouse graag grenzen op. Vaandeldrager Mater Suspiria Vision lijkt zodoende een passende keuze op het programma. Eerder dit jaar gaf het gezelschap op Incubated - de maandelijkse spin off-avond van Incubate in Paradox - volgens sommigen het eerste witchhouse optreden in Nederland. Deze avond is de Stage01-zaal goed volgelopen met nieuwsgierige bezoekers, die twee bizar verklede personen aantreffen, zittend achter een verzameling knoppen. De danseres waarmee ze eerder optraden, is deze keer thuisgelaten.

Wat volgt is een mengelmoes van eindeloos tot noise gemanipuleerde samples, struikelende percussie en geheel in stijl horen we ook de sterk vertraagde, logge 'drag'-remixes van onder meer The Art of Noise, The Avalanches en jawel, Lady Gaga. Ondanks de goede hauntology-vibes van de visuals en de muziek zelf, weet Mater Suspiria Vision geen lijn in het optreden aan te brengen. Zo onstaat er voor de geoefende luisteraar weliswaar een gefragmenteerd geheel, maar contextloze bezoekers zullen deze set wellicht bestempelen als een gimmick. Aan het einde van het optreden weten we nog steeds niet wat het genre nu precies is of waar we zojuist naar hebben geluisterd. Hoewel dit zomaar eens de bedoeling kan zijn, is het feit wel dat deze witchhouse-grootheden tegen het einde van hun set nog maar voor een handvol bezoekers zitten te spelen.

Véél toegankelijker dansen is het op de set van Deadelus, en dat gebeurt dan ook goed in 013. Voor de gelegenheid laat de Amerikaan bovendien tracks horen die de afgelopen week op het festival werden gemaakt met enkele studenten van de Rockacadedie. Maar sjongejonge, het is ongelooflijk hoe rommelig Alfred Darlington zijn beats en geluiden aaneensmeed. Zo komt halverwege een James Blake-track foeilelijk ingemixt totaal uit de lucht vallen. Het is intussen nauwelijks te zien welke knoppen en schuifjes hij wel of niet raakt door zijn eigen wilde podiumcapriolen, maar we hebben het idee dat hier een boel misgaat. En wat nu precies het werk van de Rockacademie-studenten was? Geen flauw idee...

De leden van elektropopband Austra onder leding van geschoold operazangeres Katie Stelmanis hebben intussen geen flauw idee waar hun eigen instrumenten gebleven zijn. Ja, kwijtgeraakt ergens rond een vlucht van Istanbul naar Nederland. Heel vervelend, maar het mag gezegd: met geleende apparatuur van onder meer Nadja maakt Austra er deze avond na een ietwat stroeve start het allerbeste van. De met drums, basgitaar en synths gespeelde songs van debuut Feel It Break zijn namelijk allemaal behoorlijk sterk tot erg goed, en uiteindelijk draait het bij de optredens van Austra meer nog dan op de plaat om die ongelooflijk zuivere, elastische stem van Stelmanis. Zij krijgt slim ondersteuning van twee achtergrondzangeressen, die erg knap de meerstemmige zangpartijen van de plaat ondervangen.

Hoewel, achtergrond... de dames flankeren Stelmanis op links en rechts en zijn verzot op fladderende, wat kitscherig aandoende dansjes, en van zoiets theatraals moet je van houden. Evenals van een keyboardist met lang haar en ontbloot bovenlijf. Zelf dansen we echter net zo hard op hitje Lose It – al redelijk vroeg als breekpunt in de set; het publiek gaat los – of dwingend en donker Feel It Break-hoogtepunt Beat and the Pulse. Austra is klaar voor meer.

Wij na deze avond ook, voor nog meer Incubate op de twee laatste, lange festivaldagen in het weekend... 

Tekst: Joris Rietbroek (Miracle Fortress, Austra, Daedelus, Demdike Stare) en Jonatan Brand (Nadja, Library Tapes, Mater Suspiria Vision)