Kicking the Habit

Review: PJ Harvey - Let England Shake

PJ Harvey - Let England Shake

Sommige muziekrecensenten met een duidelijk (cultuur)historische achtergrond leefden zich de afgelopen weken al flink uit met een stevige feitenkennis aangaande Let England Shake, het achtste album van Engelse zangeres Polly Jean Harvey. Daar geeft het onderwerp van de plaat dan ook alle reden toe: Let England Shake is min of meer een conceptplaat over oorlogsverschrikkingen van toen en nu, en de Engelse strijd in de Eerste Wereldoorlog plus de huidige stand van het land in het bijzonder. Details over de betreffende bezongen veldslagen zijn her en der op het wereldwijde web te lezen, evenals beschouwingen over kunstwerken waaraan Harvey in haar nieuwe songs refereert.

Zulke detailkennis is echter niet perse nodig om het expliciet bezongen anti-oorlogsstandpunt van Harvey te begrijpen, zelfs al is Let England Shake soms tegelijkertijd zowel lofzang op haar vaderland als protestlied ineen. Of om diep onder de indruk te zijn van deze collectie twaalf indringende doch opmerkelijk sober vormgegeven liedjes, die per draaibeurt nog aan zeggingskracht winnen. En die eigenlijk voor het eerst in Harvey's al bijna twintig jaar durende loopbaan niet grotendeels over haar eigen zielsroerselen gaan.

De opening met het titelnummer en zeker de kale rocksong The Last Living Rose is al mooi, maar lijkt vergeleken met wat komen gaat nog wat vluchtig. Bloedige verschrikkingen uit de loopgravenoorlogen en veldslagen worden echter op slag zichtbaar in het ondanks de titel naargeestige This Glorious Land – met opzettelijk lomp ingemixte strijdtrompet onder de achterin de mix galmende gitaren en een autoharp, die meestal het geluid van de plaat bepalen –  en het verhaal in de ik-vorm van een soldaat met schuldgevoel in The Words That Maketh Murder. Een al net zo dwingend, onderhuids boos lied met ruwe, al veel aangehaalde zinnen 'I’ve seen soldiers fall like lumps of meat' en 'What if I take my problem to the United Nations?' Het houdt hiermee niet op: Hanging in the Wire is het gefluisterde relaas van een soldaat die letterlijk in het prikkeldraad van de loopgraaf hangt.

Harvey mag dan in de meeste nummers hoger zingen dan ze ooit deed en hierdoor verraderlijk kwetsbaar klinken – een absoluut contrast met de jongere PJ Harvey van 17 jaar terug op Rid Of Me -, het levert toch haar sterkste songs in jaren op. Hoogtepunt wat dat betreft is halverwege Let England Shake het opvallend folky en breekbare On Battleship Hill. Enkele rustieke pianonoten bereikten zelden zo'n emotioneel effect als hier. Andere beste nummers zijn bewaard voor het slot: het met een opmerkelijke reggaesample versierde Written On The Forehead en de herinneringen aan een gesneuvelde soldaat in het nota bene door vaste compagnon Mick Harvey (ex-Bad Seeds) gezongen The Colour Of The Earth. Bloedrood, of wat had u anders verwacht.

De keuze om het eens niet over zichzelf te hebben en haar eigen land een spiegel voor te houden die gruwelijke gebeurtenissen uit het verleden met een link naar het nu toont, levert acuut PJ Harvey’s mooiste plaat in dik tien jaar op. Wat mij betreft de beste sinds karakterstudie Is This Desire? uit 1998, die bovendien weer anders klinkt dan alles wat zij hiervoor maakte. Een niet te missen muzikale geschiedenisles.